Omdat Jeanne en haar moeder en broer ziek waren - ze hadden dysenterie, een besmettelijke darmontsteking - hoefden zij op die 2de oktober niet te verschijnen. Ruim een week later werden ze door de Nederlandse politie per auto naar Westerbork gebracht.

Jeanne Vos

Jeanne Vos werd geboren op 27 juli 1932 in Coevorden als jongste van de twee kinderen van Izak Vos (Coevorden, 20 juli 1894) en Henriëtte Cutzien (zich noemende Krukziener) uit Oldenzaal (10 februari 1902). Jeanne had een oudere broer, Joseph, die in Coevorden was geboren op 2 april 1927.

Geboorteakte Izak Vos (Bron: Drents Archief)

Izak Vos was slager in Coevorden, een beroep dat zijn vader, Joseph Vos, ook uitoefende. Izak had één zus, Henderika Vos. Niemand van het gezin van Joseph Vos en zijn vrouw Mietje Bierman, die ook uit Coevorden kwam, zou de oorlog overleven. Joseph Vos en Mietje Bierman waren op 16 juni 1893 in Coevorden getrouwd en woonden met hun kinderen op de Van Heutszsingel 62. (*1 voor ouders en zus van Izak Vos).

Izaks slagerij, die in 1936 op zijn naam en die van J I Vos (niet duidelijk wie dat was, mogelijk Izaks vader Joseph, maar die heette in de archieven J Vos) was overgeschreven, was gevestigd in de Bentheimerstraat op nummer 54 A. Dat was toen ook het woonadres van het gezin.

HANDELSREGISTER Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Noordelijk Overijssel te Zwolle. "Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant". Zwolle, 10-03-1936. Geraadpleegd op Delpher op 01-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMHCO01:000089054:mpeg21:p006

In juli 1920 verloofde Izak zich met Henriëtte Cutzien. Zij noemde zich Krukziener, wat de meeste van haar familieleden ook deden. Henriëtte, dochter van Meijer Krukziener en Jane de Groot, groeide op in een gezin met drie kinderen aan de Bisschopstraat 12 in Oldenzaal.

geboorteakte Henriëtte Cutzien (Krukziener) (coilectieoverijssel.nl)

Meijer Krukziener was pettenmaker, en werkte in een familiebedrijf, de pettenfabriek Krukziener. Eind september 1910 verhuisde het gezin naar Zutphen. Vanaf maart 1922 tot april 1926 volgde Henriëtte in het Israëlitisch Ziekenhuis in Amsterdam een opleiding tot verpleegkundige en apothekersassistente (*2 voor ouders en broers van Henriëtte).

Familiebericht. "Nieuw Israelietisch weekblad". Amsterdam, 16-07-1920, p. 6.
Geraadpleegd op Delpher op 01-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859792:mpeg21:p006

Op 11 juni 1926 trouwden Izak en Henriëtte in Zutphen. De getuigen waren de twee broers van Henriëtte, Aron en Emanuel Krukziener. Van zowel bruid als bruidegom waren beide ouders aanwezig.

Huwelijksakte Izak Vos en Henriëtte Cutzien, op 11 juni 1926 in Zutphen. geldersarchief.nl

Ze kregen twee kinderen, Joseph en Jeanne. Jeanne ging naar de Parkschool in Coevorden. Waarschijnlijk ging ze op de woensdagmiddagen naar Joodse les, in een gebouw dat tegenover de synagoge stond, in de Kerkstraat. Haar ouders deden mee aan het Joodse leven in de gemeente, wat bijvoorbeeld blijkt uit het feit dat Henriëtte een bestuursfunctie had bij de Joodse vrouwenvereniging:

BINNENLAND AFSCHEID VAN DEN EERW. HEER M. DRUYFF. "Nieuw Israelietisch weekblad". Amsterdam, 08-03-1940, p. 7.
Geraadpleegd op Delpher op 01-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874614:mpeg21:p007

In 1939 overleed Henriëttes vader, Meijer Krukziener, die ook een zeer actieve rol had gespeeld in het Joodse leven van Oldenzaal en Zutphen, wat we weten uit een in memoriam dat in het NIW verscheen.

Familiebericht. "Nieuw Israelietisch weekblad". Amsterdam, 17-11-1939, p. 3.
Geraadpleegd op Delpher op 01-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874598:mpeg21:p003

MEIJER KRUKZIENER z.g.. "Nieuw Israelietisch weekblad". Amsterdam, 17-11-1939, p. 8.
Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874598:mpeg21:p008

Op 10 mei 1940 brak de oorlog uit. Vroeg in de ochtend van die dag bliezen de Nederlandse grenstroepen de Bentheimerbrug in Coevorden op om de opmars van de aanvallende Duitsers te vertragen. Die brug was vlakbij het huis waar Jeanne woonde; de klap sloeg de ramen van de slagerij uit de kozijnen, overal lag glas. Jeanne moet vreselijk zijn geschrokken. Langzaam maar zeker werden er maatregelen getroffen door de bezetter om Joden uit te sluiten, en voor Jeanne kwam in september 1941 het moment dat ze niet meer naar school mocht. Ze ging toen naar de Joodse School, waar ze les kreeg van mevrouw Krammer, die ze goed kende omdat zij ook lerares aan de Parkschool was geweest.

Op 20 juli 1942 werd Jeannes vader opgepakt en naar het werkkamp Vledder gebracht met vijf andere Joodse mannen. Hij bleef daar tot 2 oktober, toen alle werkkampen werden leeggehaald en de gevangenen naar Westerbork werden gebracht. In de nacht van 2 op 3 oktober werden alle Joden die zich nog in de noordelijke drie provincies bevonden opgeroepen om zich te verzamelen op een plek in hun dorp om naar Westerbork te worden gebracht. Jeanne had ook een oproep gekregen:

Bron: https://www.synagoge-coevorden.nl/wp-content/uploads/2022/11/Lesbrief.Kinderen-met-een-ster.pdf

Maar, omdat Jeanne en haar moeder en broer ziek waren - ze hadden dysenterie, een besmettelijke darmontsteking - hoefden zij op die 2de oktober niet te verschijnen, maar mochten ze thuisblijven tot ze beter waren. Ruim een week later, op 11 oktober, werden ze uit hun woning gehaald, omdat werd gevonden dat ze voldoende waren hersteld. Ze werden door de Nederlandse politie per auto naar Westerbork gebracht.

Deel van het rapport van de marechaussee en de politie van Coevorden waarin ze aangeven dat een aantal mensen ziek was of
onvindbaar voor de deportatie van 2 oktober 1942 (Coevorden in WWII, libris.nl)

In Westerbork werden ze weer verenigd met Jeannes vader. Ze bleven niet lang in het kamp: op 16 oktober 1942 werden ze alle vier op transport gesteld naar Auschwitz. Bij Cosel, ongeveer 80 km ten westen van Auschwitz, zijn 100 mannen met harde hand uit de trein gehaald, onder wie Izak en Joseph. Zij werden naar arbeidskampen gebracht, waar ze onder erbarmelijke omstandigheden zwaar werk moesten verrichten. Jeanne en haar moeder moesten in de trein blijven, en reden door naar Auschwitz. Bij aankomst daar, op 19 oktober 1942, werden zij meteen de gaskamers ingestuurd en vermoord. Jeanne Vos werd 10 jaar, Henriëtte Vos - Krukziener werd 41 jaar.

Voor Izak en Joseph werd de officiële sterfdatum 31 maart 1944, omdat niet met zekerheid was vast te stellen waar en wanneer ze de dood vonden. In 2015 is echter in Polen onderzoek verricht naar de slachtoffers van onder andere het werkkamp “Reichsautobahnlager Annaberg” in Opper Silezië, (Polen) waar meerdere aktes van overlijden zijn gevonden, waaronder ook die van Izak Vos. Daaruit is gebleken dat Izak Vos al op 1 december 1942 in het kamp Annaberg om het leven is gekomen. Op de overlijdensakte is als doodsoorzaak vermeld “longontsteking aan de linkerzijde”. (linksseitige Lungenentzündung). Izak Vos werd 49 jaar. Van Joseph is niet bekend waar en wanneer hij stierf en daarom wordt Midden-Europa als sterfplaats genoemd. Joseph Vos werd slechts 16 jaar.

De grootouders van Jeanne, de ouders van haar vader, Joseph Vos en Mietje Vos - Bierman, waren met de grote groep uit Coevorden op 2 oktober 1942 naar Westerbork gevoerd. Met het transport van 23 februari 1943 werden zij naar Auschwitz gedeporteerd en daar bij aankomst op 26 februari 1943 meteen vermoord. Joseph Vos werd 85 jaar, Mietje Vos - Bierman werd 83 jaar.

Jeannes grootmoeder van moederskant, Jane Krukziener - de Groot, besloot tijdens de oorlog vanuit Zutphen naar haar zus Etje Jacobs-de Groot aan de Spalstraat 7 in Hengelo, Gelderland, te vertrekken, omdat het haar daar wat veiliger leek. Toen alle nog niet opgepakte Joden zich voor 10 april 1943 moesten melden in kamp Vught, besloot de familie van haar zus onder te duiken. Het was onmogelijk om Jane en haar zus Etje mee te nemen naar de ondergrondse kelder waar ze zich schuilhielden. Jane en Etje hebben zich toen op 9 april 1943 in kamp Vught gemeld. Jane kwam op 9 mei in kamp Westerbork. Ze ging op 11 mei op transport naar concentratiekamp Sobibor, waar ze bij aankomst op 14 mei 1943 werd vermoord. Zij werd 76 jaar. Haar zus Etje werd op 30 april 1943 in Sobibor vermoord, op 84-jarige leeftijd.

Na het vertrek van de familie Vos, trok er een nieuwe winkelier in het pand aan de Bentheimerstraat. Een Limburger genaamd Cathrinus de Vries die een ijssalon, ‘De Witte Ballon’, begon. Hij was een NSB'er en zou uiteindelijk tijdens de bevrijding publiekelijk vernederd worden en door de hele stad worden gevoerd in een motorzijspan met een bord met de tekst: ‘De Witte Ballon Staatsvijand no. 1’.

Bijzonder Gerechtshof — Drentse Kamer Met „De Witte Ballon" kwam een onruststoker naar Coevorden Hij nam ijs... en hagel mede. "Provinciale Drentsche en Asser courant". Assen, 26-08-1948. Geraadpleegd op Delpher op 03-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000128614:mpeg21:p003

Overlijdensakte Jeanne Vos ( drentsarchief)

In 2017 zijn er stolpersteine gelegd voor het huis aan de Bentheimerstraat waar Izak, Henriëtte, Joseph en Jeanne hebben gewoond.

Bron: oorlogsdodenoldenzaal.nl

Bij de synagoge in Coevorden is een gedenksteen geplaatst voor de weggevoerde en vermoorde Joden. Van de 136 Joden die voor de oorlog in Coevorden woonden, kwamen slechts 14 terug.

Gedenksteen en naamplaat bij de synagoge van Coevorden, slechts 14 van de 137 Joodse inwoners
van Coevorden keerden terug (geschiedeniscoevorden.nl)

 

*1: ouders en zus van Izak Vos.

Ouders: Joseph Vos (Coevorden 10/5/18547 - Auschwitz 26/2/1943) X Mietje Bierman (Coevorden 8/11/1859 - Auschwitz 26/2/1943)

● Henderika Vos (Coevorden 27/8/1896 - Sobibor 4/6/1943) X Hijman Arie de Leeuw (‘s-Graveland 17/4/1893 - Sobibor 4/6/1943)
➢ Jeanette de Leeuw (Hilversum 23/11/1926 - Sobibor 4/6/1943)
➢ Mietje de Leeuw (Hilversum 24/11/1930 - Sobibor 4/6/1943)

Familiebericht. "De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad". Hilversum, 26-11-1930, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2025,
https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011163152:mpeg21:p003

Hijman Arie de Leeuw was ambtenaar bij de Joodse Gemeente in Hilversum en woonde daar op de Zeedijk 28. Nadat hij in 1925 in Coevorden was getrouwd, kwam zijn vrouw Hendrika Vos eveneens naar de Zeedijk 28 in Hilversum, waar hun kinderen zijn geboren en waar zij gewoond hebben tot 15 April 1943. Per die datum werden zij ingeschreven in Amsterdam op het adres Retiefstraat 15 II. Het gezin de Leeuw was gesperrt wegens "functie" van Hijman Arie de Leeuw, die toen incasseerder bij de Nederlands Israëlitische Hoofdsynagoge was, maar een maand na hun aankomst in Amsterdam, op 25 mei 1943, werden zij met hun beide kinderen afgevoerd naar Westerbork. Daar verbleven ze in barak 63.
Een week later, op 1 juni 1943 werden Henderika Vos, haar man Hijman Arie de Leeuw en hun beide kinderen Jeanette en Mietje gedeporteerd naar Sobibor, waar zij bij aankomst op 4 Juni 1943 onmiddellijk werden vermoord.

Hijman Arie de Leeuw was ook de ritueel slachter bij de Hilversumse Joodse gemeente.

Vergadering Kerkeraad der Ned. Israel. Gemeente te Rotterdam op Zondag 22 April 1923. "Nieuw Israelietisch weekblad". Amsterdam, 27-04-1928, p. 11. Geraadpleegd op Delpher.

*2: ouders en broers van Henriëtte Krukziener:

Ouders: Meijer Krukziener (Oldenzaal 14/3/1865 - Amsterdam 15/11/1939) X Jane de Groot (Almelo 14/10/1866 - Sobibor 14/5/1943)

struikelsteen voor Jane Krukziener - de Groot in Zutphen ( oorlogsdodenoldenzaal.nl)

● Aron Krukziener (Oldenzaal 9/6/1899 - Zutphen 6/11/1953) X Sara Vromen (Nijmegen 8/2/1903 - Amsterdam 14/4/1982)
➢ Elisabeth Nora Krukziener (Zutphen 12/4/1927 - Auschwitz 17/9/1943)
➢ Meddij Krukziener (Zutphen 8/4/1931 - 14/4/1931)
➢ John (Johan) Krukziener (Zutphen 8/4/1931 - 17/4/1931)
➢ Jane Henriëtte Krukziener (Zutphen 28/8/1933 - Sobibor 11/6/1943) Jane Henriette Krukziener werd in juni 1943 met het zogenoemde kindertransport uit Vught via Westerbork op transport gesteld naar Sobibor. Zij werd slechts 9 jaar.

 
Familiebericht. "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 29-08-1933, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010663500:mpeg21:p008

● Emanuel (Max) Krukziener ( Oldenzaal 1/8/1902 - Zutphen 8/5/1968) X Nanny (Marianne) Gezang (Amsterdam 29/2/1908 - Zutphen 29/12/2002)
➢ Nicolai Krukziener (Zutphen 10/9/1932 - 30/9/2009) X Jeanette Johanna Rintel (Amersfoort 10/7/1936 - Deventer 3/11/2009)
➢ Abraham (Bram) Krukziener ( Zutphen 28/11/1933 - 25/11/2017) X Martha Mendels (Tilburg 2/6/1937 - ?)