Helena Elisabeth Goudeket

Helena Elisabeth Goudeket (Leni) is geboren op 10 januari 1910 in Amsterdam. Haar vader was Isaäc Goudeket (1882-1943), zijn beroep was accountant en advocaat. Helena’s moeder was Catharina Spreekmeester (1881-1943). Zij was concertpianiste. Het gezin Goudeket woonde aan de Nicolaas Witsenkade 5hs te Amsterdam.

Helena Elisabeth Goudeket

Voornaam
Helena Elisabeth
Achternaam
Goudeket
Geboortedatum
10 januari 1910
Geboorteplaats
Amsterdam
Sterfdatum
09 april 1943
Sterfplaats
Sobibor

Helena was de jongste van de drie dochters van het gezin. De oudste was Rebecca Bloeme, (1907-1995) en de middelste Florence (1908-1943).

Helena was beeldend kunstenaar. Zij werd opgeleid aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs te Amsterdam en aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten eveneens te Amsterdam. Ze was een leerling van Johannes Hendricus Jurres en van Hendrik Jan Wolter. Helena was lid van de Vereniging Sint Lucas in Amsterdam en van Kunst Zij Ons Doel in Haarlem. Ze schilderde in een naturalistisch-impressionistische stijl en liet zich daarbij inspireren door de schildersgroep ‘De Amsterdamse Joffers’. Ze werd daarom tot de ‘Jonge Amsterdamse Joffers’ gerekend. Haar favoriete thema’s waren figuurvoorstellingen, portretten, stadsgezichten en stillevens. Haar werk werd bekroond bij de Willink van Collenwedstrijd in 1937. Ten gevolge van de nazi-maatregelen is aan haar artistieke werk abrupt een einde gemaakt.

Helena met haar neefje Peter

Het leek veilig, maar in december 1942 werden de duikjoden na verraad gearresteerd door de Gestapo en meegenomen naar een kleine koude cel aan de Amstelveenseweg, waar ze weken sliepen op een bed van stro

Stilleven

Op 30 december 1936 trad Helena in het huwelijk met de econoom Johan Gerard van Hessen. Vier jaar later is ze gescheiden. Ze ging daarna, op 9 juni 1940, in Heemstede wonen op het adres Molenlaan 3, bij haar oudere zuster Rebecca Bloeme Goudeket (getrouwd met Von Hartsveld Müller). In het huis van haar zuster was in de garage een atelier voor haar ingericht. Daar schilderde Helena onder andere haar zus en haar zoontje Peter.

Oudere zus Rebecca met haar zoontje Peter

 Het huis aan de Molenlaan in de tegenwoordige tijd 

Op 19 juli 1941 keerde Helena terug naar Amsterdam. Ze trok weer in bij haar ouders aan de Nicolaas Witsenkade. De man van Helena’s zus Rebecca was actief in het studentenverzet. Dit gezin overleefde de oorlog door onder te duiken. Helena’s andere zus, Florence, was in 1929 getrouwd met Maurits Gezang en moeder van twee zonen: Edward en Koenraad. Dit gezin woonde in Den Haag. Van Florence weet men dat zij, haar man, die vanaf het begin van de oorlog actief was in het verzet, en hun twee zonen apart van elkaar onderdoken. Ook Florence ging terug naar haar ouders. Haar man en oudste zoon vluchtten naar Parijs en wisten de oorlog te overleven.

Haar jongste zoon Koenraad Huib, een baby van 8 maanden, werd door een pleeggezin te vondeling gelegd, later geplaatst in de kindercrèche tegenover de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, maar moest later toch naar kamp Westerbork en vandaaruit op transport naar Sobibor. Hij was ruim 1 jaar toen hij daar werd vermoord. De identiteit van dit vondelingetje, tot die tijd Remi van Duinwijck genoemd, bleef onbekend tot in 2002. Toen lukte het zijn oudere broer om via oude foto’s te weten te komen wat er met zijn broertje was gebeurd en om het jongetje zijn ware naam terug te geven.

Het valt aan te nemen dat vader Isaäc, moeder Catharina en hun dochters Florence en Helena onderdoken en op hun schuiladres zijn opgepakt. Er wordt vermeld dat ze een paar maanden in het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg doorbrachten voor ze op 3 april aankwamen in kamp Westerbork. Ze werden als strafgevallen geplaatst barak 66.

Isaac Goudeket, Catharina Goudeket Spreekmeester, Florence en Helena moesten op 6 april 1943 op transport naar Sobibor. Daar werden ze op 9 april 1943 vermoord, respectievelijk 60, 61, 34 en 33 jaar oud.

Over de onderduik van Helena, haar ouders Isaäc en Catharina en haar zus Florence is in het boek ‘Spartacus’ door Erik Brouwer het volgende te lezen:

‘Een paar dagen later vond er een spoedfamilievergadering plaats in het pand van Isaäc Goudeket aan de Nicolaas Witzenkade. Er werd gehuild en de Goudekets schoven rond de grote eettafel om een overlevingsplan te maken. Alle waardevolle spullen, zoals de schilderijen van Helena Goudeket en de schilderijen van alle oude Vlaamse en Hollandse meesters, werden verborgen bij een bevriende familie en half september 1942 doken de aanwezigen onder.
Isaäc Goudeket, zijn vrouw Catharina en hun dochters Florence en Helena deelden maandenlang dezelfde ruimte als de vader en moeder van Maurits Gezang. Het leek veilig, maar in december 1942 werden de duikjoden na verraad gearresteerd door de Gestapo en meegenomen naar een kleine koude cel aan de Amstelveenseweg, waar ze weken sliepen op een bed van stro’

Op 3 april kwam het gezin Goudeket aan in kamp Westerbork. Ze werden als strafgevallen geplaatst barak 66. Abraham en Catharina Gezang waren al op 27 maart 1943 aangekomen en werden geplaatst in barak 63.
Het gezin Goudeket en vader en moeder Gezang moesten op 6 april 1943 op transport naar Sobibor. Daar werden ze op 9 april 1943 vermoord. Isaäc Goudeket, Catharina Goudeket-Spreekmeester, Florence Gezang-Goudeket en Helena Goudeket waren respectievelijk 60, 61, 34 en 33 jaar oud. Abraham en Catharina Gezang waren beiden 65 jaar oud.
Helena’s neefje Koenraad zou anderhalve maand later op dezelfde plaats om het leven komen, 1 jaar oud.

Het meeste van Helena Goudekets schilderijen en tekeningen, bevindt zich in het Joods Historisch Museum en in het Stadsarchief, beide in Amsterdam. In 1983 is haar werk tentoongesteld in Buiksloterbanne, tezamen met het lezende jongetje van het schilderij, haar neef Peter von Hartsveld Müller (keramiek).

Aquarel Stadhouderskade

 

Stilleven

Ontwerp voor een kalender

Op de Loosdrechtse Plassen

Herinneringscentrum Kamp Westerbork
  • Herinneringscentrum Kamp Westerbork
  • Oosthalen 8, 9414TG Hooghalen
  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.