Daniël van IJssel is geboren op 17 december 1914 in Delft. Hij was de zoon van Isaac van IJssel en Anna van IJssel-Frank. Zijn vader Isaac is geboren op 10 februari 1881 in Noordwijk. In Den Haag, waar hij later woonde, ontmoette Isaac Anna Frank. Zij is geboren op 12 september 1886 in Wouw bij Bergen op Zoom. In 1913 trouwden ze en op 8 december 1913 verhuisde het paar naar Delft.

Foto links: https://herinneringsstenendelft.nl/interview-pum-van-ijssel/

Daniel van IJssel

Isaac van IJssel was koopman en had in Delft zijn eigen kledingwinkel met de naam ‘De Adelaar’ aan de Choorstraat 46. De familie van IJssel woonde in het huis boven de winkel. Op 17 december 1914 werd Daniel van IJssel, Daan, geboren in Delft. Hij werd later bedrijfsleider van zijn vaders zaak. Zijn hobby was voetballen, wat hij deed bij DVC.

Uit privéarchief

Daan had een zus, Selma. Zij is geboren op 29 september 1919. Isaac van IJssel was vertegenwoordiger van de Joodse Raad in Delft. Daan van IJssel was contactpersoon van de JCC, de Joodse Coordinatie Commissie, in Delft.

Daniel trad op 15 december 1936 in het huwelijk met Serlina Vedder, Lien. Zij is geboren op 8 februari 1915 in Zandvoort. Samen bleven ze in het huis aan de Choorstraat wonen. De ouders van Daniel verhuisden samen met hun dochter Selma naar de Insulindeweg 262.

Daniel en Serlina van IJssel - https://herinneringsstenendelft.nl/interview-pum-van-ijssel/

Op 22 juli 1938 werd de zoon van Daniel en Serlina geboren. Zijn naam is Isaac Bernard, maar hij werd ook wel Pum genoemd. De oorlog brak uit en langzamerhand kregen Joden steeds minder rechten, zo ook in Delft. Ze moesten Jodensterren gaan dragen, die gehaald moesten worden bij Isaac van IJssel. Er werden borden geplaatst in Delft met ‘Verboden voor Joden’.

Pum met zijn moeder Serlina (Lien) - foto uit privéarchief

Advertentie. "Vooruit". 's-Gravenhage, 31-12-1941, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000113024:mpeg21:p00006

Zoals uit onderstaande brief uit 1942 valt te lezen hebben Daniel en Lien met hun zoontje geprobeerd het land te verlaten in verband met de dreiging die hen boven het hoofd hing. Uit het feit dat ze later in Nederland gingen onderduiken, blijkt dat hun vlucht mislukt is.

Bron: https://data.jck.nl/search/?q=daniel+van+ijssel

In 1943 werd een groot aantal Joden gedeporteerd en werd de bescherming van de mensen die bij de Joodse Raad zaten opgeheven. Net als vele anderen dook ook de familie Van IJssel onder. Omdat het moeilijk was om samen met een kind onder te duiken, werd Pum ondergebracht op een ander onderduikadres. Hij belandde uiteindelijk in Zuid-Limburg. Toen Daniel en Serlina gingen onderduiken, vluchtten ze naar Friesland.

Ze werden daarheen gebracht door een meneer van Zwieten. Van Zwieten was een NSB’er en verraadde Daniel en zijn vrouw. Ze werden opgepakt en Daniel werd naar de strafgevangenis in Scheveningen gebracht. Vanuit Scheveningen kwam hij op 29 oktober aan in kamp Westerbork en werd ondergebracht in barak 67. Op 16 november 1943 is hij op transport gezet naar Auschwitz en daar is hij omgekomen op 6 december 1944. Serlina van IJssel is naar kamp Vught gestuurd en van daar op 18 oktober 1943 overgebracht naar kamp Westerbork. Een dag later, op 19 oktober 1943, werd zij op transport gezet naar Auschwitz. Daar is zij op 22 oktober 1943 vermoord.

Er zijn briefkaarten van Daniel van IJssel bewaard gebleven. Hieronder een kaart, geschreven op 30 oktober, een dag nadat hij was aangekomen in kamp Westerbork. Hij schrijft onder andere: 'Zoals je ziet is het met ons misgegaan...'

Bron: https://data.jck.nl/search/?q=daniel+van+ijssel

Ook vanuit kamp Westerbork schreef Daniel van IJssel  op 1 november 1943 nog een kaartje aan ene Ber. Hij schreef onder andere deze zin: 'Onze vrouwen zijn al doorgestuurd. Wij zijn vol goeden moed. Volkgens berichten die wij nog ontvangen hebben waren de vrouwen vol goeden moed en zeer flink.'

Een kleine week later werd Daniel zelf op transport gesteld naar Auschwitz.

Bron: https://data.jck.nl/search/?q=daniel+van+ijssel

In de zomer van 1945 heeft Isaac van IJssel zijn kleinzoon Pum, die zat ondergedoken in Zuid-Limburg, gevonden in Stein. Hij nam hem mee terug naar Delft. De overgang van Zuid-Limburg naar Delft was lastig voor Pum. Hij ging bij de zus van Daniel, Selma, wonen. Selma was getrouwd met Max van Esso. Max kreeg van Isaac het kledingbedrijf dat hij na de oorlog weer had teruggekregen.

Nadat Max op 27 mei 1954 was overleden, werd Selma de nieuwe eigenaresse van de zaak. Pum kon maar moeilijk wennen bij zijn tante. Hij belandde al snel in verschillende Joodse kindertehuizen.

Met zijn grootouders had hij wel een goede relatie. In 1958 overleed Isaac van IJssel. Pum was ondertussen twintig jaar en het was de bedoeling dat hij in de zaak zou gaan werken. Dit gebeurde niet, omdat Selma in die tijd hertrouwde. Haar nieuwe echtgenoot vond dat Pum maar ergens anders moest gaan werken. Hij werd later marktkoopman. Op 2 januari 1966 overleed ook oma Anna Frank, weduwe van Isaac van IJssel.

In onderstaande website is een uitvoerig interview te lezen met de zoon van Daniel en Lien, Pum van IJssel:

https://herinneringsstenendelft.nl/interview-pum-van-ijssel/